Gezer köprülü vinç yürürken bir tarafın öne geçmesi, tekerleklerden gıcırtı gelmesi veya ray eklerinde vuruntu duyulması, çoğu zaman "vinç eskidi" diye geçiştirilir. Oysa bu belirtilerin her biri tanımlanabilir bir nedene işaret eder ve erken müdahale edilmezse tekerlek, ray ve hatta bina taşıyıcıları zarar görür. Bu yazıda yürüyüş sorunlarını belirtiden nedene doğru inceliyoruz.
Vincinizde Bu Belirtiler Var mı?
- Tekerlek flanşının (tekerleğin kenarındaki sınırın) yalnızca bir yüzünde parlak aşınma
- Ray kenarında aşınma izi veya ray dibinde ince metal talaşı
- Köprü yürürken sürekli gıcırtı ya da çığlığı andıran ses
- Durduğunda köprünün raylara göre hafif çapraz kalması
- Holün belirli noktalarında tekrarlayan vuruntu veya takırtı
- Kalkış ve duruşta köprünün sarsılması, yükün sallanması
Bu belirtilerin ilk ikisi, köprünün düz değil yan yanı yürüdüğünün, yani "ray kaçırdığının" en güvenilir kanıtıdır.
Ray Kaçırmanın 6 Temel Nedeni
- Ray hizasızlığı. İki ray arasındaki açıklık hol boyunca değişiyorsa veya raylardan biri diğerinden alçakta kalıyorsa köprü sürekli bir tarafa itilir. Bina oturması, kolon deformasyonu ve gevşeyen ray klipsleri bu sorunun başlıca kaynağıdır.
- Tekerlek çapı farkı. İki taraftaki tahrik tekerlekleri farklı aşındıysa her turda farklı mesafe alırlar. Sonuç, bir tarafın sürekli öne geçmesidir. Bu nedenle tekerlekler tek tek değil, karşılıklı çiftler halinde değiştirilmelidir.
- Tekerlek hizasızlığı. Tampon darbesi veya bir çarpışma sonrası köprü başındaki tekerlekler paralelliğini kaybedebilir. Hizası bozuk bir tekerlek, ray ne kadar düzgün olursa olsun flanşı raya bastırır.
- Tahrik motorlarının senkronsuzluğu. İki ayrı yürüyüş motoru olan köprülerde motorlardan birinin freni sürtüyorsa, sargısı zayıfladıysa veya invertör ayarları farklıysa iki taraf aynı hızda gitmez.
- Köprü yapısında deformasyon. Aşırı yük veya çarpma sonrası köprünün dikdörtgen formu bozulabilir. Köşegen ölçüleri birbirini tutmuyorsa tekerlekler doğru konumda olsa bile köprü çapraz yürür.
- Ani kalkış ve duruş. İnvertörsüz, doğrudan yol veren yürüyüş motorları köprüyü her kalkışta sarsar. Bu darbeler zamanla ray bağlantılarını gevşetir ve hizasızlığı büyütür.
Ses Türüne Göre Olası Neden
| Duyduğunuz ses | Olası neden |
|---|---|
| Yürürken sürekli gıcırtı veya çığlık | Flanş raya sürtünüyor, köprü çapraz yürüyor |
| Holün aynı noktalarında vuruntu | Ray ek yerinde boşluk veya yükseklik farkı |
| Hızla birlikte artan uğultu | Tekerlek rulmanı veya redüktör yağı |
| Kalkışta "güm" sesi ve sarsıntı | Ani yol verme, gevşek kaplin veya fren ayarı |
| Hol sonunda sert darbe | Tampon aşınması veya yürüyüş limit şalteri arızası |
Neden Beklememek Gerekir?
Ray kaçıran bir vinçte flanş aşınması hızla ilerler ve tekerleğin yanında rayın da değiştirilmesi gerekebilir. Köprünün raylara uyguladığı yanal kuvvet, ray konsollarına ve bina kolonlarına tasarımda öngörülmeyen yükler bindirir. Aşırı aşınmış bir flanş ise en kötü durumda tekerleğin raydan çıkmasına yol açabilir.
Teşhis Nasıl Yapılır?
Doğru teşhis tahminle değil ölçümle yapılır. Servis ekibi şu ölçümleri alır:
- Ray açıklığının hol boyunca belirli aralıklarla ölçülmesi
- İki rayın kot farkının nivelman cihazı ile kontrolü
- Köprü köşegen ölçülerinin karşılaştırılması
- Tekerlek çaplarının ve flanş kalınlıklarının ölçülmesi
- Yürüyüş motorlarının, frenlerinin ve invertör ayarlarının karşılaştırılması
Bu ölçümler sorunun rayda mı, tekerlekte mi yoksa köprüde mi olduğunu ayırır. Yalnızca tekerlek değiştirmek, sorun rayda ise birkaç ay içinde aynı aşınmayı geri getirir.
Çözüm Seçenekleri
- Ray hizalama, ray klipslerinin ve ek yerlerinin yenilenmesi
- Tekerleklerin karşılıklı çiftler halinde değiştirilmesi ve hizalanması
- Köprü başlarının kontrolü ve gerekiyorsa düzeltilmesi
- Yürüyüş motorlarına invertör eklenerek yumuşak kalkış-duruş sağlanması
- Tamponların ve yürüyüş limit şalterlerinin yenilenmesi
Alpsan Vinç ile Yürüyüş Revizyonu
Alpsan Vinç, gezer köprülü vinç üreticisi olarak köprü, tekerlek ve ray sistemini tasarım aşamasından tanır. Mevcut vinçlerinizde ray ve köprü ölçümü, tekerlek değişimi, invertör dönüşümü ve komple yürüyüş revizyonu yapıyoruz. Periyodik kontrol öncesi veya ray kaçırma şüphesinde 0212 549 34 47 numarasından keşif talep edebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tavan vincim gıcırdıyor, yağlamak yeterli olur mu?
Rayı veya flanşı yağlamak sesi geçici olarak azaltır ama nedeni ortadan kaldırmaz. Gıcırtı çoğunlukla köprünün çapraz yürüdüğünün işaretidir.
Sadece aşınan tekerleği değiştirebilir miyim?
Tahrik tekerleklerinde çap farkı ray kaçırmaya yol açtığı için karşılıklı tekerleklerin birlikte değiştirilmesi önerilir.
Ray hizasızlığı bina kaynaklı olabilir mi?
Evet. Zemin oturması ve kolonlardaki deformasyon zamanla ray açıklığını ve kotunu değiştirebilir. Bu nedenle ölçüm hol boyunca birden fazla noktada yapılır.
Eski vinci yenisiyle değiştirmek mi, revizyon mu daha mantıklı?
Köprü yapısı sağlamsa ray, tekerlek ve tahrik revizyonu çoğu zaman daha ekonomiktir. Karar, ölçüm sonuçlarına ve vincin çalışma sınıfına göre verilmelidir.
